Hoeveel decibel is geluidsoverlast? De complete decibeltabel

Geluidsoverlast begint niet bij een vast aantal decibel: 40 dB kan 's nachts al hinderlijk zijn, terwijl 70 dB op een drukke straat overdag heel normaal is. In deze tabel zie je wat verschillende dB-waarden in de praktijk betekenen, welke grens gezondheidskundig wordt aangeraden en waar de wet wel of juist geen norm kent.

Decibeltabel: van 20 tot 120 dB

De decibelschaal is logaritmisch: elke 10 dB extra staat voor tien keer zoveel geluidsenergie en wordt door de meeste mensen ervaren als ongeveer een verdubbeling van de hardheid. Een toename van 3 dB is al een verdubbeling van de energie, ook al hoor je dat verschil nauwelijks. Onderstaande tabel geeft dB(A)-waarden: decibellen die gecorrigeerd zijn voor hoe het menselijk oor geluid waarneemt, de eenheid die ook in wet- en regelgeving wordt gebruikt.

Niveau	Voorbeeld	Duiding
20 dB	Ritselende bladeren, een fluistering op 1 meter	Nauwelijks hoorbaar
30 dB	Fluisteren, een stille slaapkamer 's nachts	Zeer rustig, ideaal om te slapen
40 dB	Zachte achtergrondmuziek, een rustige woonwijk 's nachts	Grens waarop de WHO slaapverstoring door verkeer verwacht bij 45 dB Lnight; onder de 40 dB is nachtelijke hinder klein
45 tot 50 dB	Rustig gesprek, een koelkast, matig verkeer	Voor de meeste mensen nog geen probleem, tenzij het continu is en je probeert te slapen
53 dB	Gemiddelde geluidsbelasting van een rustige woonstraat	WHO-advieswaarde: boven dit gemiddelde (Lden) van wegverkeer neemt ernstige hinder merkbaar toe
60 tot 65 dB	Normaal gesprek op 1 meter, een kantoortuin	Op zichzelf onschuldig, maar chronisch en 's nachts wel belastend
70 tot 80 dB	Drukke doorgaande weg, een stofzuiger, een föhn	Hinderlijk bij langdurige blootstelling, gehoorschade pas bij jarenlange blootstelling boven 80 dB
85 tot 90 dB	Vrachtverkeer van dichtbij, een grasmaaier	Arbeidshygiënische grens: vanaf hier is gehoorbescherming op het werk verplicht
100 tot 110 dB	Een concert, een discotheek, een motorfiets zonder demper	Gehoorschade mogelijk al na enkele minuten tot uren blootstelling
120 dB en hoger	Een startend straalvliegtuig van dichtbij, vuurwerk	Pijngrens, direct risico op gehoorschade

Deze referentiewaarden zijn afgeleid van cijfers van het RIVM, de Nederlandse Stichting Geluidshinder en het Arboportaal. Ze zijn indicatief: de exacte hardheid hangt af van afstand, ondergrond, wind en het type geluid.

Wat betekenen dB(A), Lden en Lnight precies

Op vrijwel elke geluidskaart, dus ook op de geluidskaart van Nederland op deze site, kom je drie begrippen tegen die net iets anders meten dan een simpele meting met een decibelmeter.

dB(A) is een gewoon geluidsniveau, gecorrigeerd (het A-filter) voor de gevoeligheid van het menselijk oor: heel lage en heel hoge tonen tellen minder zwaar mee. Dit is de eenheid die je hoort als iemand zegt "60 dB", of die een app op je telefoon toont.

Lden (Level day-evening-night) is geen momentopname maar een jaargemiddelde geluidsbelasting over een heel etmaal, met een straf voor geluid dat op ongunstige momenten valt: avondgeluid (19.00 tot 23.00 uur) telt 5 dB zwaarder mee en nachtgeluid (23.00 tot 07.00 uur) 10 dB zwaarder. Een weg die overdag stil is maar 's avonds veel verkeer trekt, krijgt daardoor een hogere Lden dan je op het eerste gehoor zou verwachten. Lden is de maat die in vrijwel alle wet- en regelgeving wordt gebruikt om geluid van wegen, spoor, vliegverkeer en industrie te toetsen. Meer uitleg staat in wat is Lden.

Lnight is het jaargemiddelde geluidsniveau tussen 23.00 en 07.00 uur, zonder de nachtstraf van Lden. Deze maat is bedoeld om specifiek slaapverstoring te beoordelen, en dat is precies waarom 40 dB 's nachts een heel ander verhaal is dan 40 dB overdag: je lichaam reageert op geluid tijdens de slaap ook als je er niet wakker van wordt, met een hogere hartslag en meer stresshormonen tot gevolg. Overdag ervaar je 40 dB nauwelijks, 's nachts kan het je slaap al meetbaar verstoren.

Waar de wet een norm kent, en waar niet

Een veelgehoorde vraag is: "vanaf hoeveel decibel mag het niet meer". Het eerlijke antwoord is dat dat sterk afhangt van de bron. Sinds de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 staan de regels voor omgevingslawaai in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). Dat besluit kent voor wegverkeer, spoor en industrie standaardwaarden en grenswaarden per brontype: bijvoorbeeld een standaardwaarde van 53 dB Lden voor geluid van gemeentelijke en provinciale wegen op de gevel van een nieuwe woning, met hogere grenswaarden waarboven een gemeente een woning in beginsel niet mag toestaan. De exacte waarde verschilt per wegtype, spoorlijn of industrieterrein: check dat altijd op iplo.nl voor de situatie bij jou.

Voor installaties zoals warmtepompen en airco's geldt een andere regeling, in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl): een vaste grens van 40 dB op de erfgrens 's avonds en 's nachts. Dat werken we in detail uit in warmtepomp en airco: de geluidsnorm van 40 dB op de erfgrens.

Tussen buren onderling, in een gewone woonsituatie zonder bedrijfsmatige activiteit, bestaat er in Nederland geen wettelijke decibelnorm. Er is geen meter die aangeeft "vanaf 45 dB mag je buurman zijn tv niet harder zetten". Wat er wel is: het burenrecht (artikel 5:37 van het Burgerlijk Wetboek, over onrechtmatige hinder), de Algemene Plaatselijke Verordening van je gemeente, en bouwkundige eisen aan de scheidingsconstructie tussen woningen bij nieuwbouw. Zie ook burenlawaai: rechten en aanpak.

De WHO-advieswaarden: strenger dan de Nederlandse wet

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) publiceerde in 2018 de Environmental Noise Guidelines for the European Region. Daarin adviseert de WHO, op basis van gezondheidsonderzoek naar hinder en slaapverstoring, om de gemiddelde blootstelling aan wegverkeerslawaai onder 53 dB Lden en 45 dB Lnight te houden. Voor spoorverkeer liggen de WHO-advieswaarden lager (54 dB Lden, 44 dB Lnight) en voor vliegverkeer nog lager (45 dB Lden, 40 dB Lnight), omdat mensen vliegtuiggeluid bij gelijke dB-waarde als hinderlijker ervaren dan wegverkeer.

Belangrijk om te beseffen: dit zijn gezondheidskundige adviezen, geen harde juridische normen. De Nederlandse standaardwaarden in het Bkl liggen in dezelfde orde van grootte als de WHO-advieswaarden voor Lden, maar een gemeente mag daar via een omgevingsplan gemotiveerd van afwijken tot de grenswaarde. Dat betekent dat een woning volledig legaal kan staan op een plek waar de geluidsbelasting boven het WHO-advies ligt.

Van een getal op de kaart naar "is dit veel"

Als je op geluid op je adres een Lden-waarde van bijvoorbeeld 58 dB ziet staan voor wegverkeer, wat zegt dat dan? Een vuistregel: onder de 50 dB Lden ervaart de meeste mensen weinig hinder van een enkele bron, tussen 50 en 60 dB neemt het aandeel mensen dat aangeeft hinder te ondervinden geleidelijk toe, en boven de 65 tot 70 dB is ernstige hinder de norm eerder dan de uitzondering. Bij Lnight is de omslag lager: boven 40 tot 45 dB Lnight rapporteert een groeiend deel van de omwonenden slaapverstoring. Deze percentages komen uit dosis-effectrelaties die het RIVM en de WHO gebruiken en zijn gemiddelden over grote groepen: individuele gevoeligheid verschilt sterk, en een lichtslaper met het raam op een verkeersweg kan bij 40 dB al wakker liggen terwijl een buurman bij 55 dB nergens last van heeft. Achtergrond over de gezondheidseffecten van langdurige blootstelling staat in gezondheidseffecten van chronisch lawaai, en algemene achtergrond bij het begrip hinder in het gezondheidsdossier.

Drie situaties naast elkaar

Buren in een rijtjeshuis

In een rijtjeshuis uit de jaren zeventig of tachtig is de scheidingswand vaak minder goed geïsoleerd dan de huidige bouwkundige eisen voorschrijven, simpelweg omdat die woning gebouwd is naar de normen van toen. Een gesprek dat aan de andere kant van de muur op 60 dB klinkt, kan bij jou nog steeds op 35 tot 40 dB doorkomen: genoeg om storend te zijn in een stille avond, maar zonder dat er ergens een wettelijke norm wordt overtreden, want tussen buren geldt zoals hierboven beschreven geen decibelgrens. Hier is verhuizen naar een woning met betere scheidingswanden, of zelf isoleren, vaak effectiever dan een juridisch traject. Zie hoeveel dB is een drukke straat voor vergelijkbare bronvoorbeelden.

Woning aan een weg met een snelheidslimiet van 50 km/u

Een doorgaande gemeentelijke weg met veel verkeer kan op de gevel van een woning al snel 55 tot 65 dB Lden veroorzaken, afhankelijk van de verkeersintensiteit, het aandeel vrachtverkeer en het wegdektype. Voor zo'n weg geldt een standaardwaarde uit het Bkl waarbinnen een gemeente in het omgevingsplan moet blijven, met een mogelijkheid om gemotiveerd tot de grenswaarde te gaan. Of jouw woning binnen of boven die waarden zit, kun je nagaan met de gegevens op deze kaart en, bij twijfel, door bij de gemeente op te vragen welke waarde voor jouw straat is vastgesteld.

Warmtepomp op drie meter van je slaapkamerraam

Een buitenunit van een warmtepomp op drie meter afstand voelt voor veel mensen ingrijpender dan een verre snelweg, ook al is het bronvermogen veel lager: het geluid is dichtbij, continu en vaak tonaal (een zoemend of brommend karakter dat extra hinderlijk kan zijn). Hier geldt niet het Bkl maar het Bbl, met de eerder genoemde grens van 40 dB op de erfgrens 's avonds en 's nachts. Het volledige stappenplan bij een te luide installatie van de buren staat in warmtepomp en airco: de geluidsnorm van 40 dB op de erfgrens.

Wat je zelf kunt doen met een dB-waarde

• Kijk eerst op geluid op je adres welke Lden- en Lnight-waarden voor jouw woning bekend zijn per bron (weg, spoor, vliegverkeer, industrie, windturbines).
• Vergelijk die waarde met de tabel hierboven: zit je onder de 45 dB Lden, dan is een enkele bron zelden de hoofdoorzaak van ernstige hinder.
• Check of de bron valt onder een wettelijke norm (weg, spoor, industrie, installatie) of niet (burenlawaai in een gewone woonsituatie).
• Houd bij structurele hinder een logboek bij: datum, tijdstip, duur en aard van het geluid. Eén meting bewijst weinig, een patroon wel.
• Meet zelf een indicatie met een telefoon-app als eerste check, maar besef dat dat geen juridisch bewijs oplevert.
• Bij hinder van installaties, bedrijven of wegverkeer: neem contact op met de gemeente of de omgevingsdienst, die kan handhaven op basis van de Bkl-, Bbl- of Bal-normen.
• Bij structureel burenlawaai zonder wettelijke norm: begin met een gesprek, schakel zo nodig buurtbemiddeling in, en overweeg pas daarna een juridische stap via het Juridisch Loket.

Veelgestelde vragen

Hoeveel decibel is officieel geluidsoverlast?

Er is geen los getal dat overal als "overlast" geldt: het hangt af van de bron. Voor wegverkeer, spoor en industrie gelden Bkl-standaardwaarden en grenswaarden per situatie, voor installaties als warmtepompen geldt een vaste grens van 40 dB op de erfgrens, en tussen buren onderling bestaat geen decibelnorm maar geldt het criterium van onrechtmatige hinder uit het burenrecht.

Hoeveel dB is hinderlijk voor de gezondheid?

De WHO adviseert om de gemiddelde blootstelling aan wegverkeerslawaai onder 53 dB Lden en 45 dB Lnight te houden, als grens waarboven ernstige hinder en slaapverstoring in de bevolking merkbaar toenemen. Dit zijn gezondheidskundige adviezen, geen wettelijke grenzen, en ze verschillen per geluidsbron.

Wat is het verschil tussen 40 dB overdag en 40 dB 's nachts?

Fysiek is 40 dB altijd 40 dB, maar het effect verschilt sterk door de context. Overdag verdwijnt 40 dB vaak in het achtergrondgeluid van een huishouden of straat. 's Nachts, als de omgeving stiller is en je slaapt, kan diezelfde 40 dB je slaap meetbaar verstoren. Daarom gebruikt wet- en regelgeving voor de nacht een aparte, vaak strengere maat: Lnight.

Is 45 dB veel voor een woonwijk?

Overdag is 45 dB in een woonwijk normaal: dat is ongeveer het niveau van een rustig gesprek of een koelkast. 's Nachts is 45 dB al aan de hoge kant: de WHO-advieswaarde voor Lnight bij wegverkeer ligt op precies dat niveau, als grens waarboven slaapverstoring in de bevolking toeneemt.

Geldt er een decibelnorm tussen buren in een huurwoning of koopwoning?

Nee, in een gewone woonsituatie zonder bedrijfsmatige activiteit kent de Nederlandse wet geen vaste decibelgrens tussen buren. Wel gelden het burenrecht (onrechtmatige hinder, artikel 5:37 BW), de gemeentelijke Algemene Plaatselijke Verordening en, bij nieuwbouw, bouwkundige eisen aan de scheidingsconstructie tussen woningen.

Hoe weet ik of mijn geluidsoverlast wettelijk gezien "te veel" is?

Bepaal eerst de bron. Gaat het om een weg, spoorlijn, industrieterrein of vliegveld, dan gelden Bkl-standaardwaarden en grenswaarden die je via de gemeente of deze kaart kunt opvragen. Gaat het om een installatie zoals een warmtepomp of airco, dan geldt de 40 dB-grens uit het Bbl. Gaat het om je buren zelf, dan is er geen decibelnorm en draait het om de vraag of sprake is van onrechtmatige hinder.